De bazzana is een boerengerecht uit vervlogen tijden, een eenvoudig recept, typisch voor een tijdperk dat niet meer bestaat, maar dat ik het geluk had te leren kennen.

Ik heb levendige herinneringen aan het boerenland, aan die landelijke wereld die vandaag de dag lijkt op een wereld van vroeger en die, en toch, nog bestond (of beter gezegd, samenleefde) in de jaren van mijn kindertijd.
Ik heb onvergetelijke herinneringen aan mijn grootvader Giovanni die met de hand het hele veld spitte, de wijnfles die in de grond was geplant, van mij en mijn grootmoeder Francesca die zittend de kuikens bewonderden, de “priester” waarmee de bedden werden verwarmd, de onmisbare open haard, en de grootvader die voor de open haard zat en altijd zei dat het brandende vuur veel meer gezelschap hield dan de televisie. Ik herinner me de verwondering die het voor mij was om die pluizige konijntjes net geboren te zien, mijn grootmoeder te zien die de kip voor de bouillon klaarmaakte en ontdekte hoeveel kleine eieren van verschillende groottes erin zaten, iets dat me magisch leek.
Ik herinner me ook minder idyllische dingen, zoals het nachtkastje onder het bed omdat er geen badkamer was, de badkamer (als je het zo kunt noemen) op het veld, de vervelende normaliteit van de vliegen, het “flit”, de slechte geuren…
Nee, zeker niet alles was rozengeur en maneschijn. Maar de herinneringen die ik met me meedraag zijn allemaal mooi, het kind dat ik was zag alleen positieve kanten in die wereld. Het boerenleven van toen was ongetwijfeld een zwaar, inspannend en vaak oneerlijk leven. Maar het had het voordeel van authenticiteit en een relatie met de natuur die we nu hebben verloren.

Vreemd genoeg herinner ik me niet dat ik ooit de bazèna – de originele dialectnaam – heb gegeten bij mijn grootmoeders thuis, noch bij de een noch bij de ander. De bazzana die ik ken, is altijd alleen door mijn moeder voor me gekookt.
Inclusief het recept dat ik hier vandaag vertel, speciaal door haar gekookt terwijl ik alleen foto’s maakte (en vervolgens ook at 😊😜).

Ik open een parenthese: als ik online onderzoek doe, zie ik dat het recept vaak bazzana di fave wordt genoemd. Voor mij geeft die di fave intuïtief het idee van overbodigheid, de term bazzana, en nog meer het dialect bazèna, bevat op zichzelf al de betekenis van di fave (tenminste hier bij ons, in dit stuk van Romagna grenzend aan de Marken). Ik weet dat het zo is, het is een van die dingen die ik weet, ook al weet ik niet waarom. Is het ook zo voor jullie?

Dus de bazzana. Wanneer, waarom en hoe kook je het?
Mijn moeder verontschuldigt zich elke keer en zegt “nee, maar ik kan het niet goed maken, ik doe het op gevoel, ik ken het recept niet” 😃 Haha! Dat “ik ken het recept niet” is geweldig.
Maar zo is het.
De recepten van vroeger, die door moeders en grootmoeders werden gekookt, waren geen recepten, ze bestonden uit zichzelf.
Dus dit wat ik jullie vertel, is niet “het recept van de bazzana”, maar “het recept van de bazzana dat mijn moeder vandaag heeft gekookt” volgens haar ervaring en haar herinneringen aan hoe haar moeder, mijn grootmoeder Maria (geboren in 1903), het kookte, toen voedselverspilling een zonde was, en ondenkbaar, toen het doel van koken was om het avondeten te bereiden met wat er was, om die bonen te koken die te groot, te taai of te oud waren. Of simpelweg “slap”, dat wil zeggen verwelkt, omdat ze al een paar dagen geleden waren geoogst.
Bonen zijn zo lekker “direct van de plant gegeten” (citaat), maar al de volgende dag niet meer, en dan kun je ze beter koken.

Voor de bazzana: ik laat je de links naar de andere recepten van mijn traditie die hier op de blog staan, allemaal recepten waar ik enorm aan gehecht ben: 👇

Moeilijkheidsgraad: Makkelijk
Kosten: Zeer goedkoop
Bereidingstijd: 5 Minuten
Porties: 2
Kookmethodes: Fornuis
Keuken: Italiaanse regionale
Regio: Emilia-Romagna
Seizoensgebondenheid: Lente, Zomer

Ingrediënten

400 g tuinbonen (gedopt)
50 g verse spek
30 g ui (halve kleine ui)
3 eetlepels tomatenpuree (ongeveer 50 g)
1 glas water (200-250 g)
1 eetlepel extra vergine olijfolie
2 bladeren laurier (optioneel)
zout en peper (naar smaak)

Gereedschappen

Koekenpan

Bereiding

Dop de tuinbonen, was de zaden kort in water en laat ze uitlekken.
Hak de ui en snijd de spek in stukjes.
Bak de ui in een eetlepel olie in een pan tot hij glazig is, voeg de spek toe en laat hem bakken (maar niet bruin worden).
Voeg de tuinbonen toe en laat een paar minuten intrekken, daarna de tomatenpuree toevoegen.
Tip: gooi de peulen niet weg! (als je zeker bent van de biologische herkomst), en gebruik ze om deze heerlijke velouté van peulen te maken 😉
Roer, voeg een glas water toe (of in ieder geval genoeg om alles te bedekken), dek af met het deksel en laat op een laag vuur 40-45 minuten koken.
De kooktijd kan variëren, afhankelijk van de grootte van de zaden, als ze erg groot zijn kan zelfs een uur nodig zijn.
Controleer regelmatig of het water niet is verdampt en voeg eventueel bij.
Als je een meer stevige saus wilt, kun je meer tomatenpuree gebruiken (in het geval je eventueel de bazzana wilt omzetten in een pastasaus). Of je kunt het nog soepiger maken om het in een soep om te zetten.
Maar in de klassieke bazzana in de versie bijgerecht/hoofdgerecht garandeert mijn moeder dat het sausje zo…
…zo moet zijn.
En doop het brood in dat sausje, wat moet ik er verder nog over zeggen… het is een must! 😀
Adviezen en tips
De laurier: is nodig. Maar als je het niet hebt, dan niets. Ik stelde voor aan mijn moeder om het te vervangen door rozemarijn, maar dat keurde ze niet goed. Liever niets dan iets anders, kortom.
Spek: we hadden toevallig een stuk huisgemaakte spek in de koelkast. Geweldig! Dat was nodig! Want zoals mijn moeder zegt: “het varken moet er zijn”.
Het varken mag nooit ontbreken in elk respectabel Romagnaans boerengerecht. Sterker nog, ik vermoed dat in plaats van olie een beetje reuzel werd gebruikt om de ui te bakken, omdat ik zeker weet dat de boerenkeuken gewoonlijk en veel reuzel gebruikte, zowel in pastasauzen als in de bereiding van de hoofdgerechten (wie meer weet dan ik, laat me weten of mijn vermoeden terecht is).
Bij afwezigheid van spek kan je een verkruimeld worstje gebruiken, of een stukje ham (“men deed het met wat er thuis was”).
Hier laat ik je een foto zien van een paar jaar geleden, van een bazzana waarin we een stuk hamstukje in stukjes hadden gebruikt (en de laurier):
De bazzana heeft een geheel eigen smaak. Gekookt hebben tuinbonen een andere smaak, tenminste voor mij, dan wanneer ze rauw zijn. Bij de eerste lepel proef je de bitterheid, en een nasmaak die ik niet kan uitleggen maar die de betekenis van de boerenkeuken volledig uitdrukt. Het is een gerecht dat niet geproefd maar gegeten moet worden. En het moet helemaal opgegeten worden. Met brood, of waarom niet met een knoflookbruschetta gemaakt van zelfgemaakt brood. En ik verzeker je dat bij elke lepel het steeds lekkerder wordt.
Heb ik je overtuigd? 😀
Eet smakelijk!
Tot slot, voordat ik afscheid neem en je uitnodig voor het volgende recept, wil ik het lastige (😄) onderwerp zonder zout aankaarten. Als je hier bent omdat je me volgt, weet je al wat het doel van deze blog is, namelijk het bevorderen van zoutarme koken.
Vandaag maak ik een uitzondering, ik heb het, zeer zelden, zout in de ingrediëntenlijst vermeld, en bespaar je ook de zoutvrije tips waarmee ik, zoals je weet, altijd mijn recepten afsluit. Reden: het recept van vandaag is een traditioneel recept, ik heb mijn best gedaan om het hier zo getrouw mogelijk te reproduceren. En zoutarm koken was zeker niet typerend voor de tijd van onze grootouders en overgrootouders. Destijds werd er (alles, niet alleen de bazèna) gezouten zonder te veel vragen te stellen, hoe smaakvoller hoe beter. Hypertensie, hart- en vaatziekten, nierziekten, het voorkomen van dementie… dat waren geen bekende zaken, geen prioriteiten in het leven van toen.
Vandaag de dag zijn we ons bewust van onze gezondheid en ons dieet, en we weten allemaal dat de hoeveelheid natrium die we nodig hebben precies de helft is van wat – helaas – gewoonlijk door iedereen wordt gebruikt. Ik roep je op om dit in overweging te nemen. En om het te verminderen. (Zelfs wanneer je een traditioneel recept maakt 😉).
Geniet ervan!