Wie zonder zout kookt, moet zeker gomasio kennen, een oosters condiment dat in de macrobiotische keuken wordt gebruikt.
Het heeft een aangename smaak, het maakt voedsel smakelijker terwijl het heel weinig zout toevoegt, en kan nuttig zijn in de ‘afbouwpraktijk’, dat wil zeggen, het kan worden bereid met een steeds kleinere hoeveelheid zout totdat je, indien gewenst, volledig zonder zout kan.
En het kan in elk geval door iedereen worden gebruikt, niet alleen door mensen die een zoutarm dieet volgen. 😉
〰 〰 〰
- Moeilijkheidsgraad: Makkelijk
- Kosten: Goedkoop
- Bereidingstijd: 1 Minuut
- Kookmethodes: Fornuis
- Keuken: Italiaans
- Seizoensgebondenheid: Alle seizoenen
Ingrediënten
- 20 theelepels sesamzaad
- 1 theelepel zout
Gereedschappen
- Koekenpan
- Hakker
- Vijzel van marmer met stamper
Gomasio moet worden gebruikt in plaats van zout om rauw op smaak te brengen.
Ik gebruik het bij groenten, vooral in salades, op pasta zonder saus, in paneermeel voor paneerlagen en, in elk geval, in alle gerechten waarin het ontbreken van zout meer merkbaar kan zijn (dit kan soms afhankelijk zijn van de kookmethode).
In de winkel kun je gomasio al kant-en-klaar in een pot vinden, maar het is zo eenvoudig zelf te maken dat ik persoonlijk nooit de behoefte heb gehad om het te kopen.
De naam gomasio kan voor wie het niet kent iets vreemds oproepen, maar eigenlijk is het een heel eenvoudig product, zowel qua ingrediënten, namelijk alleen sesamzaad en zout – de naam komt namelijk van de samenvoeging van de Japanse termen voor sesam (goma) en zout (shio) – als qua gebruik in de keuken, laat staan het eenvoudige bereidingsproces.
In feite gaat het om het roosteren van zout en sesam in een verhouding – gemiddeld – van 1:14, dat wil zeggen 1 theelepel zout en 14 sesamzaadjes. De verhoudingen kunnen verschillen naar smaak en gewoonte, maar over het algemeen kan het variëren van 1:6 tot 1:20.
Rooster de sesamzaadjes en het zout in een koekenpan of in de oven (ik geef de voorkeur aan een koekenpan) (meestal in een verhouding van 1:20).
Sommigen roosteren sesam en zout apart, anderen alles samen. Het is misschien niet de oorspronkelijke procedure, maar ik heb ze altijd samen geroosterd, ook omdat ik altijd de verhouding 1:20 heb gebruikt (totdat ik het zout helemaal heb weggelaten) en het idee om een enkel theelepeltje zout alleen te roosteren… deed me een beetje glimlachen. Als je je afvraagt waarom ook het zout geroosterd moet worden, het doel is om het vocht te verwijderen.
Na het roosteren (let op dat je het sesamzaad niet te donker maakt, anders wordt het bitter), moeten zout en sesam in de vijzel worden gestampt.
Opmerking over het roosteren: voor wie nog nooit sesam heeft geroosterd, raad ik aan om de pan niet op het fornuis te laten staan (het is echt in een paar minuten klaar), maar om het sesamzaad de hele tijd met een lepel om te roeren (of de pan te bewegen) en dan bij de eerste popjes van de zaadjes het vuur uit te zetten, anders gaat het van geroosterd naar verbrand in een oogwenk. Eventueel de nog warme zaadjes meteen op een bord gieten, om te voorkomen dat de hete pan de roostering voortzet.
Als de vijzel te lastig is, kun je een kleine keukenmachine gebruiken (voor praktische redenen geef ik de voorkeur aan de messen, de puristen van het originele recept zullen me vergeven. 🙂)
👉 Als alternatief heb ik met veel voldoening het gebruik van de molen (de klassieke koffiemolen, je kunt er een bekijken bij de Gereedschappen) uitgeprobeerd. Het heeft het voordeel dat, in vergelijking met de hakmolen, het zeer snel maalt en daardoor elke mogelijkheid van opwarming van de messen vermijdt (iets om te vermijden).
Het is noodzakelijk te specificeren dat de traditionele vijzel specifiek voor gomasio (genoemd suribachi) het meest geschikt is, omdat deze is voorzien van speciale groeven die het pletten van de zaadjes bevorderen.
Kies de methode die je het prettigst vindt, je kunt deze ook overwegen door de objecten te bekijken die ik voor je heb geselecteerd onder de noemer Gereedschappen.
Hoe het ook gemalen of gestampt is, gomasio moet in een glazen pot of een andere gesloten voedselcontainer worden bewaard. Het zou ongeveer een week houdbaar moeten zijn, sommige zeggen twee weken, maar meestal bewaar ik het ook langer (in dat geval zet ik het in de koelkast).
Mijn advies is om een minimale hoeveelheid te maken zodat je altijd verse gomasio hebt, uiteindelijk is het maken van gomasio zo eenvoudig dat het geen probleem is om het eens per week te doen.
Zoutvrije tips
Gomasio is een waardevolle hulp in de overgang naar zoutvrij koken. Mijn advies is om te beginnen met een verhouding van 1:6 en geleidelijk het zout in de loop van de tijd te verminderen, en ik verzeker je dat je het zout volledig kunt verwijderen zonder te veel offers.
Wie geïnteresseerd is in verdere informatie over zoutvrij koken, en over de weg die we in mijn gezin hebben gevolgd, verwijs ik naar mijn artikel Koken zonder zout.
Ik herinner je eraan dat het verminderen van zout een goede gewoonte is, niet alleen in de preventie van hart- en vaatziekten, wat erg belangrijk is omdat het nu vaststaat dat overmatige zoutinname en het risico op beroertes en hartaanvallen met elkaar verbonden zijn, maar het is ook nuttig om vochtretentie te verminderen, en daardoor ‘helpt’ het bij afslankdiëten en bij de behandeling van cellulitis.
Als je vragen hebt, of als je wilt praten over je zoutvrije ervaring, of als je gewoon even wilt kletsen, schrijf me dan! Je kunt hier onderaan dit artikel een reactie schrijven, of me komen bezoeken op mijn Facebook-pagina.
Of … schrijf je in voor mijn groep De groep van Catia, in de keuken en verder waarin ik een speciale sectie heb voorbereid gewijd aan zoutarm koken met nuttige links naar documenten en specifieke recepten.
🤗
