De Lucaanse pastarelle zijn veel meer dan een gewoon ontbijtkoekje: ze zijn een stukje geschiedenis uit de Basilicata dat naar huis en feestgeuren ruikt.

Vroeger, tijdens de Vastentijd, hield men zich aan een strikt dieet (vaak zonder eieren en dierlijk vet). Het bereiden van pastarelle markeerde de terugkeer naar de “rijkdom”: de overvloed aan eieren in het deeg was de manier om de Verrijzenis en het einde van het vasten te vieren.

Deze iconische “grote koekjes”, beroemd om hun ongelooflijke dompelcapaciteit, wortelen in de boerencultuur en worden vooral tijdens de paasperiode de absolute hoofdrolspelers.

Met het einde van de Vastentijd vulden de Lucaanse keukens zich (en doen dat nog steeds) met de prikkelende geur van ammoniak, een onmiskenbaar teken dat er geschenken voor familie en vrienden worden gemaakt.

Het was traditie om in de Heilige Week grote hoeveelheden pastarelle te maken om cadeau te geven aan familie, buren en vooral de peetouders (de “Santi”).

Ze werden vaak verpakt in strozakjes of gevlochten manden en werden het paascadeau bij uitstek tussen de dorpse gezinnen.

Hoewel de klassieke vorm de uitgerekte “grote koek” is, gaf men met Pasen vaak complexere vormen aan het deeg:
Gevlochten: symbool van verbondenheid.
In cirkel (scarcelle): die verwijzen naar de doornenkroon of de levenscyclus.
Met een hardgekookt ei: in sommige gebieden werd bovenop de pastarella een hardgekookt ei ingelegd en vastgezet met twee stroken deeg in kruisvorm, symbool van wedergeboorte.

De eenvoud van de ingrediënten van vroeger — eieren, suiker en olie — leent zich perfect voor een glutenvrije versie.

In veel Lucaanse dorpen is het paasontbijt ’s ochtends een waar banket.

Naast hartige gerechten (zoals de pizzola of salami) ontbreken de pastarelle nooit: ze dienden om het palet te “reinigen” en werden vaak in zoete wijn of vers geplukte melk gedoopt.